Kwas foliowy w skrócie

Kwas foliowy - kwas pteroiloglutaminowy, witamina B9. Niedobór kwasu foliowego powoduje zahamowanie procesu krwiotwórczego w szpiku, syntezy kwasów nukleinowych, wzrostu tkanek i organizmu. Wyizolowany z liści szpinaku w 1941 r.

Historia

Kwas foliowy odkryto na przełomie lat 30 i 40-tych XX wieku. Bodźcem do jej odkrycia było poszukiwanie składnika drożdży o właściwościach leczniczych. W 1935 r. Wills i Stewart przeprowadzili eksperyment, w którym wywołali u małp niedokrwistość. Po podaniu autolizowanych drożdży niedokrwistość ustąpiła. Kolejni badacze – Stockstad i Mauming wykazali, że kurczęta potrzebują do wzrostu nieznanego dotąd czynnika, który nazwali faktorem U. Znajdował się on w drożdżach, otrębach i lucernie. W 1946 r. Mitchell, Shaumell i Wiliams otrzymali ze szpinaku związek, który nazwali kwasem foliowym (z łaciny folium to liść). W 1946 r. Augier – zsyntetyzował kwas pteroiloglutaminowy.

Właściwości

Kwas foliowy jest jasno żółtą substancją rozpuszczalną w wodzie. Stosunkowo łatwo rozpada się pod wpływem podwyższonej temperatury i światła słonecznego. Nawet wskutek stosowania zwykłych metod obróbki kulinarnej produktów zawierających kwas foliowy, jego poziom obniża się dość znacznie.

Występowanie

Witamina ta występuje w produktach spożywczych w bardzo zróżnicowanych ilościach. Dobrym jej źródłem są: kalafior, brukselka, kapusta, szparagi, szpinak, sałata, fasolka, brokuły, marchew oraz pomarańcze i banany, także drożdże, wątroba, otręby pszenne.

Funkcje kwasu foliowego w organizmie

• Warunkuje prawidłowe procesy metaboliczne (np. aminokwasu homocysteiny).
• Odgrywa ważną rolę w tkankach, w których zachodzą liczne podziały komórkowe (układ krwiotwórczy, nabłonek przewodu pokarmowego, tkanki płodu).
• Zapobiega powstawaniu wad cewy nerwowej u płodu.
• Z udziałem kwasu foliowego powstają niezwykle ważne dla równowagi psychicznej związki serotonina i noradrenalina.
• Współuczestniczy z witaminą B12 w regulacji tworzenia i dojrzewania czerwonych krwinek.
• Usprawnia funkcjonowanie układu pokarmowego.
• Zmniejsza ryzyko rozwoju niektórych nowotworów (szyjki macicy, jelita grubego, żołądka).

Skutki niedoboru kwasu foliowego

• Powstawanie ciężkich zaburzeń u płodu – wady cewy nerwowej.
• Niedokrwistość megaloblastyczna.
• Wzrost poziomu homocysteiny we krwi sprzyjający rozwojowi miażdżycy.
• Spowolnienie syntezy DNA i replikacji (podziału) komórek.
• Zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego (biegunka).
• Upośledzenie funkcji układu nerwowego (nadpobudliwość i trudności w zasypianiu).
• Zahamowanie wzrostu i odbudowy komórek w organizmie.
• Uczucie przemęczenia i kłopoty z koncentracją.
• Stany niepokoju i lęku, depresja, nadmierna drażliwość, bezsenność, roztargnienie, problemy z pamięcią.
• Zaburzenia w trawieniu.

Objawy nadmiaru kwasu foliowego

Spożycie dziennie 15 mg kwasu foliowego może powodować zaburzenia układu nerwowego i pokarmowego, mogą również wystąpić alergiczne odczyny skórne.

Kwas foliowy w dawce 0,4 mg nie ma efektów ubocznych, może być stosowany przez wiele lat.