Kiedy kwas foliowy?

Do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu niezbędne są węglowodany, białka i tłuszcze, przy tym szczególnie niezbędne do życia aminokwasy i kwasy tłuszczowe oraz mikroelementy: witaminy i składniki mineralne. Jedną z bardzo ważnych witamin, należących do grupy B, jest kwas foliowy (inne nazwy to: folacyna, kwas pteroiloglutaminowy, witamina M, witamina B ). Został odkryty w latach czterdziestych, wyodrębniono go ze szpinaku i stąd też nazwa - „folium” po łacinie oznacza „liść”.

Jest niezbędny do:

• powstawania krwinek czerwonych,
• syntezy kwasów nukleinowych,
• reguluje rozwój komórek nerwowych,
• jest potrzebny wszędzie tam, gdzie komórki organizmu dzielą się, czyli przy gojeniu ran, budowie mięśni,
• wpływa także na prawidłową funkcję układu nerwowego, przewodu pokarmowego, narządów płciowych, krwinek białych,
• pobudza prawidłowy wzrost organizmu.

Serce

Witamina ta jest niezbędna do utrzymania tętnic i serca w dobrej formie. Dzieje się tak, ponieważ reguluje wytwarzanie i wykorzystywanie hemocysteiny (związek przypominający aminokwas, tzw. „cichy zabójca”), która może niszczyć wyściółkę naczyń krwionośnych i rozpoczynać tworzenie blaszek miażdżycowych (podobnie jak cholesterol). Kwas foliowy obniża poziom hemocysteiny, przez co zapobiega powstawaniu miażdżycy, a jak wiadomo, skutkami tej choroby może być nadciśnienie tętnicze, udar mózgu i zawał serca.

Ciąża

Kwas foliowy odgrywa bardzo ważną rolę w okresie zarodkowym. Kobiety, które są w ciąży lub planują zajść w ciąże powinny spożywać posiłki bogate w witaminę B . Kwas foliowy może znacznie ograniczyć ryzyko wystąpienia u dziecka wad wrodzonych, głównie mózgu i rdzenia kręgowego (bezmózgowie, przepuklina oponowo - mózgowa i rozszczep kręgosłupa), a u pań po 35 roku życia też zespół Downa. Kobieta, która planuje zajść w ciążę powinna już miesiąc wcześniej zacząć zażywać więcej kwasu foliowego i najlepiej gdyby brała go do końca ciąży, ponieważ uchroni ją to przed anemią. Zażywanie 0,4mg dziennie kwasu foliowego może zmniejszyć ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej nawet do 70%. Nie wszystkie ciąże są planowane, w związku z tym kobiety aktywne seksualnie powinny szczególnie dbać o zawartość kwasu foliowego w organizmie, nawet kiedy nie planują jeszcze potomstwa. Z reguły o ciąży kobieta dowiaduje się miedzy czwartym a szóstym tygodniem, wtedy, kiedy mózg i rdzeń zarodka jest już uformowany.

Witamina B zmniejsza również ryzyko zatoru mózgu, łagodzi depresję oraz zmniejsza ryzyko niektórych nowotworów (rak płuc, szyjki macicy, okrężnicy, odbytu). Kwas foliowy stosowany jest także w leczeniu gośćca i zespołu nadwrażliwego jelita.

Szczególnie narażeni na niedobór kwasu foliowego są:

• osoby powyżej 55 roku życia
• osoby z zaburzeniami układu krążenia
• kobiety w ciąży i karmiące piersią
• kobiety planujące zajść w ciąże
• kobiety stosujące doustne środki antykoncepcyjne
• osoby po ciężkich oparzeniach i urazach
• osoby po chirurgicznym wycięciu części przewodu pokarmowego
• osoby które są pod wpływem stresu
• osoby, które piją dużo kawy i często zażywają aspirynę
• alkoholicy
• narkomani
• pacjenci z chorobą AIDS i nosiciele wirusa HIV

Objawami niedoboru jest ogólne osłabienie, niedokrwistość megaloblastyczna, ciężkie zaburzenia rozwojowe u płodu, spowolnienie procesu podziału komórek, nadpobudliwość, trudności w zasypianiu, utrata apetytu, częste zapominanie i dezorientacja, biegunka, depresja, zaburzenia w trawieniu, stany zapalne języka i błony śluzowej warg, bóle głowy oraz utrata energii.

W przypadku nadmiaru kwasu foliowego może nastąpić rozdrażnienie i bezsenność, a długotrwałe stosowanie dużych dawek może przyczynić się do wytrącania kryształów kwasu foliowego uszkadzających nerki. Wtedy należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Są to jednak bardzo rzadkie przypadki, ponieważ witamina B nie jest magazynowana przez organizm, jej nadmiar zostaje usuwany wraz z moczem.

Kwasu foliowego nie należy spożywać przy niedokrwistości złośliwej i w przypadku stosowania leków przeciwdrgawkowych.

Dawkowanie

Dobowe zapotrzebowanie na kwas foliowy zapobiegawczo wynosi 0,2 mg, natomiast u kobiet w ciąży i osób cierpiących na depresję jest większa i wynosi 0,4mg. Kobiety z rodzin obciążonych występowaniem wad cewy nerwowej powinny przyjmować 4,0 mg kwasu foliowego dziennie. W przypadku zażywania preparatów przeciwpadaczkowych dawkę trzeba dobrać indywidualnie, ponieważ kwas może osłabiać działanie tych leków. Trzeba zaznaczyć, że w artykułach spożywczych występuje witamina B , którą dopiero nasz organizm przetwarza do postaci, w której będzie mogła zostać przyswojona w jelitach, czyli do kwasu foliowego.

Poniższa tabela przedstawia zawartości witaminy B w artykułach spożywczych.

Z tabeli wynika, że już niewielkie ilości wątróbki mogą zaspokoić nasze dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy. Jest to trochę mylne z tego względu, że podczas przetwarzania przez nasz organizm witaminy B na kwas foliowy tracimy prawie połowę folianów. Ponadto wysoka temperatura, światło słoneczne i wilgoć mogą zmienić działanie kwasu foliowego, a przecież wątróbkę nie spożywamy na surowo.

Dlatego produkty należy przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu oraz skrócić czas gotowania, duszenia i pieczenia. Kwas foliowy można też dostarczać organizmowi w innych postaciach, np. w tabletkach. Syntetyczny kwas foliowy jest wykorzystywany przez nasz organizm prawie w 100 procentach i wiemy dokładnie jaką zażyliśmy dawkę.

Mimo nowoczesnych metod leczenia ludzie nadal cierpią na różne choroby. Dlatego też należy zwrócić szczególną uwagę na to co się je i dbać o to, by pożywienie miało jak najwięcej substancji odżywczych.

Bibliografia:

1.Prof. dr I. Elmadfa, D. Fritzsche “Wielkie tabele witamin I składników mineralnych”

2.Earl Mindell „Biblia młodości sto składników pokarmowych, od których zależy zdrowie i dobre samopoczucie”

3.Przegląd Reader’s Digest „Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół”

4.H. Winter Griffith „Wielki leksykon witamin, ziół, składników mineralnych i suplementów”

5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Kwas_foliowy

6. http://www.mediweb.pl/womens/wyswietl_vad.php?id=1065

7. http://cewa.hosp.torun.pl/slownik/kwas.foliowy.html

8. http://zdrowie.medicentrum.pl/ed/0/do/lifestyle/foods/minerals/?f=mm1

9. http://www.poradnikzdrowie.pl/19_372.htm

Aneta Łukawska TZM